प्रहार समाचार । २८ भदौ २०८३ आइतबार । हरितालिका तीजको आगमनसँगै नेपाली महिलाहरू आज दर खाने तयारीमा जुटेका छन् । भाद्र शुक्ल द्वितीयाका दिन माइती तथा दाजुभाइले चेलीबेटी, दिदीबहिनीलाई बोलाएर दर खुवाउने परम्पराअनुसार आज साँझ दर खाइँदैछ । तस्विर: साङ्केतिक एआई
दर खाएसँगै औपचारिक रूपमा सुरु हुने चारदिने तीजपर्वमा भोलि निराहार व्रत, त्यसपछि गणेश चौथी र ऋषि पञ्चमीका धार्मिक अनुष्ठान सम्पन्न गरिन्छन् । व्रतका दिन शरीरलाई आडिलो बनाउन दूधबाट बनेका परिकार, गहुँको रोटी, घिउलगायतका पौष्टिक खानेकुरा दरका रूपमा खाने परम्परा छ ।तर यस वर्षको तीजको उल्लासमा रसुवाको भोटेकोशी बाढीले दिएको अकल्पनीय पीडाको छायाँ समेत मिसिएको छ । विनाशकारी बाढीपहिरोमा ठूलो सङ्ख्यामा मानिसले ज्यान गुमाएका, हजारौँ बेपत्ता भएका तथा धेरै परिवार घरबारविहीन बनेका अवस्थामा दरको थालमा हुने खुसीसँगै पीडित परिवारको आँसु सम्झिनुपर्ने अवस्था छ । त्यसैले यसपटकको तीज केवल खानपिन, गरगहना र रमझम प्रदर्शन गर्ने पर्वभन्दा पनि विपत्तिमा परेका दिदीबहिनी तथा परिवारप्रति सहानुभूति, सहयोग र मानवीय संवेदना प्रकट गर्ने अवसर बन्नुपर्ने सन्देश पनि बलियो बनेको छ ।
तीज नेपाली महिलाले वर्षभरि भोगेका दुःख, पीर, मर्का र सामाजिक अनुभव गीत तथा भेटघाटमार्फत पोख्ने पर्वका रूपमा समेत स्थापित छ । पार्वतीले महादेवलाई पति पाउन गरेको कठोर तपस्या र साथीहरूले उनलाई हरण गरी सुरक्षित स्थानमा पुर्याएको पौराणिक कथासँग जोडिएको हरितालिका तीजमा महिलाहरू माइतीघर तथा आफन्तसँग भेटघाट गरी सुखदुःख साट्ने गर्छन् । तर पछिल्ला वर्षमा महिनौँअघिदेखि दर खाने, महँगा पोसाक तथा गरगहनाको प्रदर्शन गर्ने र अनावश्यक तडकभडक बढ्दै गएको भन्दै संस्कृतिविद् तथा समाजशास्त्रीहरूले चिन्ता व्यक्त गर्दै आएका छन् । यस्तो प्रवृत्तिले आर्थिक रूपमा कमजोर परिवारलाई हीनताबोध गराउने भएकाले तीजको मौलिकता र सामाजिक सन्देश जोगाउनुपर्नेमा जोड दिइएको छ ।
दर खाऔँ, तर पीडा नबिर्सौँ—यस वर्षको तीजको सन्देश यही बन्नुपर्ने देखिन्छ । शास्त्रीय रूपमा भाद्र शुक्ल द्वितीयाको साँझ दर खाने र तृतीयाका दिन निराहार व्रत बस्ने परम्परा रहे पनि तीजको वास्तविक शक्ति आपसी माया, सद्भाव र सहकार्यमा रहेको छ । भोटेकोशी बाढीले उजाडिएका घर, बेपत्ता आफन्तको प्रतीक्षा गरिरहेका परिवार र आश्रयविहीन बनेका हजारौँ नागरिकलाई सम्झँदै अनावश्यक खर्च र प्रदर्शनभन्दा मानवीय सहयोगलाई प्राथमिकता दिन सके यसपटकको तीज अझ अर्थपूर्ण बन्न सक्छ । संकटमा रहेका नेपाली दिदीबहिनीको पीडामा साथ दिँदै, सुरक्षित र संयमित रूपमा तीज मनाउनु नै आजको आवश्यकता हो ।
