प्रहार समाचार । तनहुँ , २९ जेठ २०८२ बिहीवार । अहिले नेपालभर गर्मीको प्रभाव तीव्र रूपमा देखिएको छ । विशेषगरी तराईका जिल्लाहरूमा तापक्रम ४० डिग्री सेल्सियससम्म पुगेको छ । मध्य पहाडी भेगमा पनि सामान्यभन्दा बढी गर्मी महसुस गरिएको छ। जलवायु परिवर्तन, वातावरण प्रदूषण, वन विनाश, शहरीकरण लगायतका कारणले गर्मीको चाप बढ्दो छ। यसले बालबालिका, वृद्धवृद्धा, सुत्केरी महिला र दीर्घरोगीहरूमा प्रतिकूल असर पार्ने सम्भावना धेरै हुन्छ।
•🌡️ गर्मीको प्रभाव के–के देखिन्छ?
• निर्जलीकरण (Dehydration)
• घामले पोल्ने (Sunburn)
• लु (हीट स्ट्रोक)
• टाउको दुख्ने, चक्कर आउने, वान्ता हुने
• छाला सम्बन्धी समस्या
• उच्च रक्तचाप, हृदयघातको जोखिम वृद्ध
✅ गर्मीबाट जोगिन अपनाउनुपर्ने सावधानीहरू:
१. पर्याप्त पानी पिउने:
दिनभरमा कम्तीमा ३–४ लिटर स्वच्छ पानी पिउनु आवश्यक छ।
जुस, छाछ, नारिवल पानी, ओआरएस (ORS) प्रयोग गर्नु उपयुक्त हुन्छ।
२. गर्मीको समयमा घरमै बस्ने:
बिहान १० बजेदेखि बेलुका ४ बजेसम्म अत्यधिक घाममा ननिस्किनु राम्रो हुन्छ।
आवश्यक परे टोपी, गगल्स, छाता प्रयोग गर्ने।
३. हल्का र सेतो कपडा लगाउने:
शरीरलाई चिसो राख्न मद्दत गर्छ।
कटन (cotton) कपडा उपयुक्त हुन्छ।
४. भिटामिनयुक्त खाना खाने:
मौसमी फलफूल: खरबुजा, तरबुजा, कागती, आँप, काक्रो, टमाटर आदि खाने।
झोलिलो, सजिलो पच्ने खाना खानु उपयुक्त।
५. शरीरको तापक्रम नियन्त्रण गर्ने उपाय:
आवश्यक परे चिसो पानीले स्नान गर्ने।
पंखा, एयर कन्डिसनर, कुलरको प्रयोग गर्ने।
🩺 डाक्टर तथा विशेषज्ञहरूका सुझाबहरू:
डा. अनुप सुवेदी (जनस्वास्थ्य विज्ञ):
“गर्मीमा बालबालिका, वृद्ध र गर्भवती महिलामा लुको असर बढी देखिन्छ। त्यसैले बिहान/बेलुका बाहेकको समय घरभित्र बस्नुपर्छ। पानी, झोलिलो पदार्थ र फलफूलको सेवन अत्यावश्यक छ।”
डा. सन्दीप लम्साल (छाला रोग विशेषज्ञ):
“घामको सिधा सम्पर्कबाट बच्नुपर्छ। सनस्क्रिनको प्रयोग गर्न सकिन्छ। छालामा रेस देखिएमा तुरुन्त चिसो पानीले सफा गरी डाक्टरको सल्लाह लिनुपर्छ।”
स्वास्थ्य मन्त्रालयको जानकारी अनुसार:
‘हीट एलर्ट’ जारी गरिएको बेला अत्यावश्यक बाहेकको हिँडडुल नगर्न अनुरोध।
स्थानीय पालिकाले ‘पानी वितरण’, ‘सुरक्षात्मक जानकारी’ सार्वजनिक गर्ने काम गरिरहेको छ।
📌 जनमानसका लागि उपयोगी सुझाव:
विद्यालयमा समय घटाउने/छुट्टी दिने: धेरै गर्मी भएका दिन बालबालिकालाई घरमै राख्ने।
बृद्धबृद्धालाई छायाँ र चिसो ठाउँमा राख्ने: सुत्ने कोठा हावा चल्ने बनाउने।
सार्वजनिक ठाउँहरूमा निःशुल्क पानीको व्यवस्था गर्ने: पालिका, वडा, रेडक्रस, युवा समूहमार्फत।
स्थानिय एफएम/मिडियाबाट सचेतना कार्यक्रम: ‘गर्मीबाट कसरी जोगिने’ भन्ने सन्देश दिन सकिन्छ।
• निष्कर्ष:
गर्मी मौसम प्राकृतिक भए पनि यसलाई उपेक्षा गर्नु स्वास्थ्यका लागि खतरनाक हुनसक्छ। सतर्कता, सचेतता र सामुदायिक तयारी नै मुख्य उपाय हुन्। विशेषगरी जोखिम समूहहरूका लागि समयमै सावधानी अपनाउन आवश्यक छ।
