🔥 आन्दोलनपछि उठेका प्रश्नहरू: व्यवस्था कि पात्र?

Gen Z को नाममा भएको पछिल्लो आन्दोलन आकस्मिक थिएन, अनिवार्य थियो। समयले मागेको परिवर्तनको यो परिणाम थियो। उनीहरूले नगरेको भए पनि कुनै दिन, कुनै समूहले त्यो काम गर्ने नै थियो — गर्नु नै पर्थ्यो।
यो देशमा सत्ता र शक्तिका नाममा सिण्डिकेट बसेको थियो। बालुवाटारसम्म पुगेका, दल र नेताका आडमा पलाएका केही नालायक अनुहारहरू आलोचना सहन नसक्ने भएर पत्रकारलाई नै “किन यस्तो लेखेको?” भनेर सोधेर धम्क्याउने हदसम्म पुगेका थिए। टेलीफोन घन्काइन्थ्यो, रिपोर्टिङको ‘क्लास’ लिइन्थ्यो।

आज ती छिचिमिराहरू फेरि सामाजिक सञ्जालमा म्याउ गर्दै, “शिवपुरीको सन्देश” सुनाइरहेका छन्। तर जनता बिर्सेका छैनन् — नन्दी–भृङ्गीहरूको त्यो लम्पट शैली, त्यो अकङ्कल शासन। अब त्यो दिन फर्केर आउनु हुँदैन। आउनु हुन्न।

घर जल्दा कठै किन आएन?

आज नेताका घरहरू छानीछानी जलाइँदा, तोडिँदा, लुटिँदा कसैले कठै भन्यो? — किन भनिएन?

किनकि ती घरहरू जनताको रगतबाट बनेका थिए। कर तिर्ने नागरिकको पसिनाबाट उठेको पैसाले बन्दै गएका थिए ती आलिसान कोठाहरू।
किनै त — यो गणतन्त्र केही नेताहरू र उनीहरूका आसेपासे, पीए, सल्लाहकार अनि ब्युरोक्र्याटहरूको लागि मात्रै कमाउ धन्दा बनेको थियो।

“प्रधानमन्त्रीज्यूलाई मन पर्दैन”

सत्ता र सरकारको चरित्र बुझाउन एउटा व्यक्तिगत घटना पर्याप्त हुन्छ।
एउटा प्रधानमन्त्रीको अन्तर्वार्ताका लागि दर्जनौं पटक अनुरोध गरियो। उनीहरूको जवाफ सधैं एउटै:

“तपाईंको प्रश्न मन पर्दैन। प्रधानमन्त्रीज्यूलाई बीचमै रोकिने मन पर्दैन।”

तर अन्ततः एक दिन अन्तर्वार्ताको अनुमति आयो।
बालुवाटार पुगेपछि, “प्रश्नहरू दिनुहोस्” भन्ने आग्रह आयो। मैले टारें — “समय छैन, तयारी गर्न भ्याइनँ।”
प्रधानमन्त्रीले पनि प्रश्नबारे सोध्दा भनेँ — “चिट चोर्ने बानी छैन।”

अन्तर्वार्ता सुरु भयो, सकियो।
बाहिर निस्कँदै गर्दा प्रधानमन्त्रीका एक नन्दीको आवाज कर्कस भयो —

“यस्तै बीचमा प्रधानमन्त्रीलाई रोकेर प्रश्न सोध्ने बानीले समय पाउनु भएको थिएन। अब अर्को पटक पाइँदैन!”

मैले सहज तर तीखो उत्तर दिएँ —

“उहाँ जीवनभर प्रधानमन्त्री बन्नुहुन्छ र?”

त्यसपछि के के भयो, भन्छु भने होला। तर यस्ता व्यवहारले नै आजको स्थिति जन्माएको हो। जनताले हिजो सह्य गरे, आज सह्य गरेनन्।

अब सम्हालिनु छ :

यो राजनीतिक त्रासदी र श्वेतपेटिकाको लुटपाट बीच अब जनताको पक्षमा समाधान खोज्ने समय आएको छ।
तर एउटा प्रश्न भने बारम्बार घोचिरहन्छ —

“हरेक आन्दोलनमा भाटभटेनी र मिनबहादुर किन पहिलो लक्ष्य बन्छन्?”

हो, उनीमाथि पनि विवाद छन्। ललिता निवास काण्ड, एमालेलाई जग्गा दिने निर्णय — यी प्रश्नहरू प्रासङ्गिक छन्।
तर उनले ७१ करोड रुपैयाँ लगानीमा बाल अस्पताल बनाइरहेका छन्। टिचिङ अस्पतालको आकस्मिक कक्ष बनाइदिएका छन् — जहाँ आज ती लुटपाटमा सहभागी युवाका आफन्त पनि उपचार खोज्न पुग्छन्।

उनले दशौं हजारलाई रोजगारी, कसैलाई पढाइ, कसैलाई मानवता दिएका छन्।
त्यसैले आन्दोलनमा आक्रोश जायज भए पनि समीक्षा आवश्यक छ। लुटको परिभाषा र निशानाको आधार स्पष्ट हुनुपर्छ।

व्यवस्था होइन, पात्र दोषी :

लोकतन्त्रको विकल्प अधिनायकवाद होइन। लोकतन्त्रको विकल्प भनेको उन्नत लोकतन्त्र हो।
यदि पात्रहरू असक्षम छन्, भ्रष्ट छन्, गैरजिम्मेवार छन् भने परिवर्तन उनीहरूमा हुनुपर्छ — व्यवस्थामा होइन। किनभने व्यवस्था दोषी होइन — दोष पात्रहरूको छ। (बानिया बरिष्ठ पत्रकार हुन्।) – साभार : सामाजिक सञ्जालबाट