प्रहार समाचार । काठमाडौ, २८ असोज २०८३ बुधबार । नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा सुदूरपश्चिम भूगोलबाट ३५ वर्षमुनिको युवा महिला उम्मेदवारका रूपमा केन्द्रीय सदस्य पदमा प्रतिस्पर्धा गरेकी भुपेश्वरी ऐर (भूपी) ले १ हजार ४ सय ९५ मत प्राप्त गरेपछि पार्टीभित्रको राजनीतिक संस्कार, युवा नेतृत्वप्रतिको व्यवहार र महिलाको अर्थपूर्ण प्रतिनिधित्वमाथि प्रश्न उठाएकी छन्।
निर्वाचनमा पराजित भए पनि राजनीतिक रूपमा आफू नझुकेको स्पष्ट सन्देश दिँदै उनले आफ्नो संघर्ष कुनै पद प्राप्तिका लागि मात्र नभई राजनीतिमा नयाँ पुस्ताको स्थान, सम्मान र निर्णय प्रक्रियामा सहभागिता स्थापित गर्नका लागि भएको बताएकी छन्। ‘म आज रोकिएकी हुँ, तर थाकेकी छैन। म चुनावमा पराजित भएकी हुँ, तर झुकेकी छैन,’ भन्दै भूपीले आफू अझ बलियो विचार, परिपक्व रणनीति र व्यापक तयारीसहित पुनः फर्किने उद्घोष गरेकी छन्। उनको यो अभिव्यक्ति एउटा चुनावी परिणामप्रतिको प्रतिक्रिया मात्र नभई युवा नेतृत्वलाई भाषणमा स्वागत गर्ने तर व्यवहारमा अवसर दिन हिचकिचाउने राजनीतिक प्रवृत्तिमाथिको सशक्त प्रश्नका रूपमा देखिएको छ।भूपीका लागि १ हजार ४९५ मत केवल चुनावी अंक होइनन्, ती मत राजनीतिक परिवर्तनप्रतिको विश्वास र नयाँ पुस्तालाई नेतृत्वमा देख्न चाहने प्रतिनिधिहरूको समर्थन भएको उनको बुझाइ छ।
केन्द्रीय सदस्यको पद हासिल गर्न नसके पनि उनले प्राप्त गरेको मतले आफ्नो राजनीतिक यात्रालाई थप जिम्मेवार बनाएको बताएकी छन्। विजयी उम्मेदवारलाई बधाई दिँदै उनले लोकतान्त्रिक प्रक्रियाको सम्मान गर्ने स्पष्ट पारेकी छन्। तर लोकतन्त्रको सम्मान गर्नु भनेको प्रश्न गर्न छाड्नु होइन, निर्वाचनको परिणाम स्वीकार गर्नु भनेको राजनीतिक संस्कारमाथि बहस बन्द गर्नु पनि होइन। यही मान्यतासहित उनले पार्टीभित्र अवसरको न्यायोचित वितरण, प्रतिस्पर्धाको निष्पक्षता र नेतृत्वको जवाफदेहिताको विषयलाई महत्त्वका साथ उठाएकी छन्। सुदूरपश्चिमको भूगोलबाट प्रतिनिधित्व गर्दै राष्ट्रिय राजनीतिको केन्द्रसम्म पुगेर प्रतिस्पर्धा गर्नु उनका लागि सहज यात्रा थिएन। जिल्लाबाटै केन्द्रीय महाधिवेशन प्रतिनिधिका रूपमा अघि बढ्ने क्रममा अवरोध सामना गर्नुपरेको अनुभव सुनाउँदै उनले अन्ततः केन्द्रसम्म पुगेर आफ्नो विचार र राजनीतिक प्रतिबद्धतालाई प्रतिस्पर्धामा उतारेकी हुन्। उनको अनुभवले कांग्रेसभित्र नयाँ पुस्ताले नेतृत्वमा पुग्न खोज्दा सामना गर्नुपर्ने चुनौती, स्थापित राजनीतिक समीकरणको प्रभाव र युवा तथा महिलाको सहभागितालाई व्यवहारमा कति सहज बनाइएको छ भन्ने प्रश्नलाई फेरि बहसको केन्द्रमा ल्याएको छ। यद्यपि, उनले आफ्नो राजनीतिक यात्रामा देखिएका कठिनाइलाई व्यक्तिगत कटुताको विषय बनाउनेभन्दा त्यसबाट पाठ सिकेर अघि बढ्ने बाटो रोजेकी छन्।
भूपीको राजनीतिक सन्देश स्पष्ट छ—युवालाई भाषणमा भविष्य भनिरहने तर निर्णय गर्ने ठाउँमा पुग्दा पन्छाउने प्रवृत्ति अब बदलिनुपर्छ। पार्टीका मञ्चमा युवा पुस्ताको प्रशंसा गर्ने, महिलाको नेतृत्वलाई प्रोत्साहन गर्ने र समावेशिताको प्रतिबद्धता व्यक्त गर्ने नेताहरूले व्यवहारमै नयाँ पुस्तालाई विश्वास गर्न सक्नुपर्छ। युवाको ऊर्जा चुनावी अभियानमा मात्र उपयोग गर्ने तर नेतृत्व चयनका बेला स्थापित शक्ति-समीकरणलाई नै प्राथमिकता दिने राजनीतिक संस्कारले पार्टीलाई दीर्घकालीन रूपमा कमजोर बनाउन सक्ने उनको उम्मेदवारी र त्यसपछि आएको सन्देशले संकेत गरेको छ। राजनीतिमा उमेरको मात्र होइन, विचार, क्षमता, योगदान र जनताप्रतिको प्रतिबद्धताको पनि मूल्यांकन हुनुपर्ने बहस भूपीले अगाडि सारेकी छन्।उनले आफ्नो पराजयलाई अन्त्य नभई आगामी यात्राको तयारीका रूपमा लिएकी छन्। पद प्राप्त नभए पनि जनताको आवाज उठाउने, पार्टीभित्र सुधारका लागि सक्रिय रहने र युवा तथा महिलाका मुद्दालाई निर्णायक तहसम्म पुर्याउने जिम्मेवारीबाट आफू पछि नहट्ने उनको प्रतिबद्धता छ। सुशासन, जवाफदेहिता र जनतासँग जोडिएको राजनीतिलाई प्राथमिकता दिँदै उनले अबको यात्रा भाषणभन्दा काम, आश्वासनभन्दा परिणाम र पदभन्दा जिम्मेवारीमा केन्द्रित हुने संकेत गरेकी छन्।
उनका लागि निर्वाचनको परिणाम अन्तिम फैसला होइन; आगामी दिनमा जनतासँगको सम्बन्ध, संगठनप्रतिको योगदान र राजनीतिक प्रतिबद्धताको निरन्तरताले नै उनको नेतृत्वको वास्तविक आधार निर्माण गर्नेछ।भूपीले अपेक्षित समर्थन नपाएको अनुभव व्यक्त गरे पनि त्यसलाई कसैप्रतिको वैमनस्यमा बदल्ने पक्षमा आफू नरहेको स्पष्ट पारेकी छन्। उनको भनाइमा, आफूलाई विश्वास गरेर मत दिने प्रतिनिधिको भरोसा आगामी दिनमा कर्मबाट प्रमाणित गर्नु नै सबैभन्दा ठूलो जिम्मेवारी हो। ‘तपाईंहरूको मत मेरो लागि कहिल्यै खेर जानेछैन’ भन्ने प्रतिबद्धतामार्फत उनले निर्वाचनमा साथ दिनेहरूलाई आश्वस्त पार्दै आफ्नो राजनीतिक यात्रालाई निरन्तरता दिने सन्देश दिएकी छन्। यसले उनलाई मत दिने प्रतिनिधिहरूप्रति जवाफदेही रहने र प्राप्त समर्थनलाई संगठन तथा समाजमा सक्रियतामार्फत सार्थक बनाउने चुनौतीसमेत थपेको छ। नेपाली कांग्रेसभित्र युवा र महिलाको प्रतिनिधित्वको बहस नयाँ होइन। तर प्रतिनिधित्वको नारा र नेतृत्वमा वास्तविक पहुँचबीचको दूरी अझै पनि राजनीतिक प्रश्नका रूपमा रहँदै आएको छ। भूपीको उम्मेदवारी र उनले प्राप्त गरेको १ हजार ४९५ मतले यही बहसलाई पुनः जीवन्त बनाएको छ। पार्टीको भविष्य नयाँ पुस्ताको सहभागितासँग जोडिएको बताउने नेतृत्वले उनीहरूलाई प्रतिस्पर्धामा उत्रन प्रोत्साहित मात्र गर्ने कि निर्णय प्रक्रियामा पुग्ने वास्तविक अवसर पनि दिने भन्ने प्रश्न अब महत्त्वपूर्ण बनेको छ। युवा नेतृत्वलाई अगाडि बढाउनु कसैप्रति कृपा देखाउनु होइन, संगठनको भविष्यप्रतिको लगानी हो भन्ने सन्देश उनको राजनीतिक अडानबाट मुखरित भएको छ।‘म फेरि आउनेछु, अझ बलियो भएर’—भूपीको यो उद्घोष अब भावनात्मक अभिव्यक्तिमा मात्र सीमित रहन्छ वा व्यवहारमै संगठित राजनीतिक शक्तिमा रूपान्तरण हुन्छ, त्यो आगामी दिनले देखाउनेछ।
१ हजार ४ सय ९५ मतले उनलाई केन्द्रीय सदस्यको कुर्सीसम्म पुर्याउन सकेन, तर त्यसले उनको राजनीतिक यात्राको सम्भावना समाप्त गरेको पनि छैन। अब उनको चुनौती प्राप्त समर्थनलाई निरन्तर जनसम्पर्क, संगठन निर्माण, स्पष्ट वैचारिक अडान र परिणाममुखी काममा बदल्नु हो। अर्कोतर्फ, कांग्रेस नेतृत्वसामु पनि युवा तथा महिलालाई भाषणमा सम्मान गर्नेभन्दा निर्णय तहमा स्थान दिने राजनीतिक संस्कार विकास गर्नुपर्ने चुनौती छ।एउटा निर्वाचनमा पराजित हुनु राजनीतिक यात्राबाट पराजित हुनु होइन। तर पराजयपछि उठाइएको प्रश्नलाई व्यवहारमा परिवर्तन गर्न निरन्तरता, संगठनात्मक क्षमता र कामप्रतिको प्रतिबद्धता आवश्यक हुन्छ।
भूपीको आगामी राजनीतिक यात्राको वास्तविक परीक्षा पनि यही हुनेछ। उनको सन्देश केवल आफू फेरि उठ्ने घोषणा होइन; नयाँ पुस्तालाई अवसर नदिने राजनीतिक संस्कार बदल्नुपर्ने चुनौतीसमेत हो। अब प्रश्न भूपी फेरि फर्किन्छिन् कि फर्किन्नन् भन्ने मात्र होइन, कांग्रेसले नयाँ पुस्तालाई अघि बढाउन आफ्नो राजनीतिक व्यवहार कति बदल्छ भन्ने पनि हो।
