रसुवाको भोटेकोशीमा आएको विनाशकारी बाढीले केवल एउटा जिल्ला होइन, सिंगो मुलुकलाई स्तब्ध बनाएको छ। चीनको तिब्बततर्फबाट आएको आकस्मिक बाढीले रसुवाका बस्ती, सडक, पुल, जलविद्युत् आयोजना तथा सीमावर्ती संरचनामा ठूलो क्षति पुर्याएको छ। यसको प्रभाव भोटेकोशी हुँदै त्रिशूली नदीको तल्लो तटीय क्षेत्रसम्म परेको छ। पछिल्लो प्रहरी विवरणअनुसार विभिन्न प्रभावित जिल्लामा सयौँको ज्यान गएको छ र ठूलो संख्यामा नागरिक अझै सम्पर्कविहीन छन्।
यो तथ्यांक आफैंमा हाम्रो विपद् व्यवस्थापन प्रणालीमाथि गम्भीर प्रश्न हो। यस्तो अवस्थामा तथ्य नपुगेका सूचना, अपुष्ट मृत्यु विवरण वा सनसनीपूर्ण दृश्य फैलाउने होइन, सत्य, प्रमाणित र जिम्मेवार सूचना प्रवाह गर्नु सबै सञ्चारमाध्यमको दायित्व हो।अब सरकारका लागि सबैभन्दा ठूलो प्राथमिकता उद्धार, खोजी, उपचार, राहत र सुरक्षित पुनर्स्थापना हुनुपर्छ। संघ, प्रदेश र स्थानीय सरकारबीच कुनै किसिमको समन्वयको अभाव देखिनु हुँदैन। बेपत्ताको खोजीलाई तीव्र बनाउँदै प्रभावित परिवारको यकिन तथ्यांक संकलन, घाइतेको निःशुल्क उपचार, खाद्यान्न, खानेपानी, औषधि र अस्थायी आवासको व्यवस्था तत्काल गर्नुपर्छ।
घरबारविहीन भएका परिवारलाई तत्कालीन राहतमा मात्र सीमित नराखी सुरक्षित स्थानमा दीर्घकालीन पुनर्स्थापना र क्षतिग्रस्त पूर्वाधारको वैज्ञानिक पुनर्निर्माणतर्फ राज्य अघि बढ्नुपर्छ। उद्धार तथा राहतमा सुरक्षा निकायले गरिरहेको काम महत्वपूर्ण छ, तर त्यसलाई पर्याप्त स्रोत, साधन र स्पष्ट कमान्ड संरचनाले थप प्रभावकारी बनाउन आवश्यक छ।यस विपत्तिबाट आम नागरिकले पनि गम्भीर पाठ सिक्नुपर्छ। नदी, खोला र खोल्साको किनारमा नबस्ने, जोखिमयुक्त क्षेत्रबाट सुरक्षित स्थानमा जाने, बाढीको पानी हेर्न वा फोटो–भिडियो खिच्न नदीतर्फ नजाने र प्रशासन तथा सुरक्षा निकायको निर्देशन अनिवार्य रूपमा पालना गर्ने बानी बसाल्नुपर्छ। सामाजिक सञ्जालमा आएका हरेक सूचना सत्य हुँदैनन्; त्यसैले आधिकारिक निकायबाट पुष्टि नभएका समाचार र अफवाह फैलाउनु हुँदैन। अझ विपद्को नाममा ठगीसमेत हुन सक्ने भएकाले अपरिचित व्यक्ति, नक्कली राहत कोष, क्यूआर कोड वा लिंकमा पैसा पठाउनुअघि सम्बन्धित निकायबाट पुष्टि गर्नुपर्छ। नेपाल प्रहरीले समेत विपद् राहतका नाममा हुने साइबर ठगीबाट सचेत रहन आग्रह गरेको छ।अन्ततः, ज्यान गुमाउने सबैप्रति प्रहार अनलाइन गहिरो श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दछ र शोकसन्तप्त परिवारजनप्रति हार्दिक समवेदना प्रकट गर्दछ। आफ्ना आफन्त, घर र सम्पत्ति गुमाएर पीडामा रहेका परिवारको दुःख शब्दले मात्र सम्बोधन गर्न सकिँदैन। घरबारविहीन भएका नागरिकका आँखामा देखिएको पीडा राज्य र समाज दुवैको साझा जिम्मेवारी हो।
त्यसैले अहिले दोषारोपण र राजनीतिक स्वार्थभन्दा माथि उठेर मानवताको पक्षमा उभिने समय हो। सरकार राहत र पुनर्स्थापनामा इमानदार भएर लागोस्, स्थानीय तह पीडितको घरदैलोमा पुगेर काम गरोस् र नागरिक समाज तथा निजी क्षेत्रले सक्दो सहयोग गरून्। रसुवाको यो विपत्ति केवल रसुवालीको दुःख होइन—यो सिंगो नेपालको दुःख हो। पीडितलाई एक्लो नछोडौँ, सत्य सूचना दिऔँ, सावधानी अपनाऔँ र पुनर्निर्माणमा एकजुट बनौँ। १२ भदौ २०८३ शुक्रबार ।
